english version

08-07-2017

01-09-2004

wersja polska

 

Historia Zamościa (i okolic?)
Ważniejsze daty i doświadczenia wojenne


  • 1517 - Mikołaj i Feliks Zamoyscy nabyli od Jana Ostrowskiego osadę Skokówka z zameczkiem, wśród rozlewisk Łabuńki i Topornicy (zwanych dawniej Kalinówką i Wieprzcem) oraz okoliczne wsie.

  • 1542 - 19 III - w Skokówce urodził się Jan Zamoyski - przyszły fundator Zamościa.

  • 1580 - 10 IV - Jan Zamoyski, kanclerz wielki koronny, wydał akt lokacji miasta zwanego Nowym Zamościem (w odróżnieniu od Starego Zamościa - pobliskiej osady należącej do drugiej linii rodu).

  • 1648 - 6-24 XI - oblężenie Zamościa przez wojska kozackie i tatarskie pod wodzą Bohdana Chmielnickiego.

  • 1649 - Król Jan Kazimierz zdążając na odsiecz Zbaraża, zatrzymał się w Zamościu.

  • 1656 - 26 II - 1 III - skuteczna obrona twierdzy (...) w czasie oblężenia Zamościa przez wojska szwedzkie pod wodzą Karola X Gustawa. Początek XVIII w. W okresie wojny północnej Zamość nękany był kontrybucjami, dwukrotnie zagarnięty przez wojska szwedzkie (1704) i saskie (1715-16); próbowały zdobyć go też podstępem oddziały rosyjskie (1706).

  • 1772 - W czasie I rozbioru Rzeczypospolitej Zamość został zajęty przez Austrię i włączony do Królestwa Galicji i Lodomerii.

  • 1809 - Decyzja o zamianie Zamościa na "twierdzę krajową". Twierdza zamojska obsadzona została wojskami austriackimi, które zarekwirowały na cele wojskowe wszystkie kościoły poklasztorne. Pozostawiono tylko kolegiatę, cerkiew i bożnicę. Przez kilkanaście lat miasto było siedzibą Rządu Wojskowego Tymczasowego Centralnego. 20 V - Zamość został zdobyty przez wojsko polskie księcia Józefa Poniatowskiego pod dowództwem gen. Pelletiera. W czasie oblężenia spalono 3/4 przedmieść.

  • 1813 - Ośmiomiesięczna obrona Zamościa pod dowództwem gen. Maurycego Haukego w czasie oblężenia wojsk rosyjskich (kapitulacja 25 XI).

  • 1815 - Po Kongresie Wiedeńskim Zamość znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego.

  • 1817-31 - Przekształcenie Zamościa w silną twierdzę o dużym znaczeniu strategicznym przy granicy z Austrią. Twierdza ta była jednocześnie głównym więzieniem wojskowym Królestwa.

  • 1831 - W czasie powstania listopadowego twierdza zamojska, dowodzona przez gen. Jana Krysińskiego, była bazą dla pomyślnych działań wojsk polskich na południowo-wschodnim terenie kraju i siedzibą władz administracyjnych woj. lubelskiego. Zamość skapitulował 21 XI jako ostatni punkt oporu w kraju. Zniszczenie przedmieść.

  • 1833 - Usunięto zabudowę z wytyczonego wcześniej pasa 1200 m wokół fortyfikacji. Pozwolenie wydawano tylko na budowę budynków drewnianych na dalszych przedmieściach.

  • 1831-66 - Zamość nadal silną fortecą, wciąż modernizowaną, obsadzoną przez wojska rosyjskie

  • 1856 - Epidemia cholery; zmarło ok. 2000 osób.

  • 1865 - Po stłumieniu powstania styczniowego w twierdzy więziony był ostatni dowódca powstańczy ks. Stanisław Brzóska

  • 1866 - Likwidacja twierdzy zamojskiej jako przestarzałej; częściowe wyburzenia fortyfikacji.

  • 1939 - 1 IX - w dniu wybuchu II wojny światowej Zamość liczył 28,1 tys. mieszkańców. 3-13 IX - kilkakrotne bombardowania niemieckie, głównie obiektów strategicznych; zginęło przeszło 200 osób. 19-20 IX - próba odbicia Zamościa przez polski pułk piechoty ppłk. Stanisława Gumowskiego zakończona niepowodzeniem. Po ustąpieniu wojsk niemieckich Zamość został zajęty na krótki okres od 27 IX do 5 X przez wojska radzieckie. 8 X - do Zamościa powróciły wojska niemieckie. XII - początek eksterminacji Żydów: wyznaczenie Judenratu, spis ludności żydowskiej i utworzenie getta.

  • 1940 - Pierwsze transporty Żydów z miast zachodniej Polski. VI - pierwsze masowe aresztowania przedstawicieli polskiej inteligencji i działaczy społecznych w ramach akcji oznaczonej kryptonimem A-B i osadzenie ich w Rotundzie, gdzie założono obóz przejściowy, przekształcony w 1943 w obóz zagłady.

  • 1941 - Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej Niemcy założyli w Zamościu obozy dla jeńców radzieckich.

  • 1942 - XI - likwidacja getta żydowskiego na Nowej Osadzie. 27 IX - pierwszy transport rodzin przesiedleńców z Zamojszczyzny do obozu przy ul. Okrzei; była to akcja związana z tworzeniem Niemieckiego Okręgu Osiedleńczego.

  • 1943 - Rotunda stała się obozem zagłady; hitlerowcy zaczęli zacierać ślady zbrodni przez palenie zwłok na stosach.

  • 1944 - Masowe rozstrzeliwanie w Rotundzie w związku z niemiecka akcją "Sturmwind" skierowaną przeciw ugrupowaniom partyzanckim. 25 VII - Zamość został wyzwolony przez wojska radzieckie 3 Armii gwardii I Frontu Ukraińskiego; miasto witało też entuzjastycznie polskie oddziały partyzanckie AK.

  • 1973 - Zmiana granic miasta - włączono część wsi: Sitaniec, Płoskie, Wólka Infułacka.

  • 1992 - Utworzenie diecezji zamojsko-lubaczowskiej


Źródło: http://www.roztocze.pl/turystyka/index.php?i=daty